अमेरिकी भन्सारको जवाफमा क्यानडाको कडा प्रत्याक्रमण, सेप्टेम्बर ८ देखि ‘डलर–फर–डलर’ कर

Prime TV News ३ हप्ता अगाडि

काठमाडौ । अमेरिका र क्यानडाबीचको व्यापार विवाद थप चर्किएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले क्यानडाली वस्तुमा ५० प्रतिशतसम्म भन्सार लगाएपछि प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले त्यसको जवाफमा अमेरिकी वस्तुमाथि समान मूल्यको प्रतिशोधात्मक भन्सार लगाउने घोषणा गरेका छन्।

कार्नीका अनुसार नयाँ भन्सार आगामी सेप्टेम्बर ८ देखि लागू हुनेछ। क्यानडाले स्टिल, दुग्धजन्य पदार्थ, विद्युतीय सामग्री, घरेलु उपकरण, कृषि उपकरणलगायत अमेरिकी उत्पादनलाई लक्षित गर्ने तयारी गरेको छ। 

अमेरिकाले करिब २० अर्ब अमेरिकी डलर मूल्यका क्यानडाली वस्तुमा ५० प्रतिशत भन्सार लागू गरेपछि क्यानडाले यस्तो जवाफी कदम चाल्न लागेको हो। नयाँ अमेरिकी करले क्यानडाको अमेरिकातर्फ हुने कुल निर्यातको तुलनात्मक रूपमा सानो हिस्सा प्रभावित गरे पनि यसले दुई देशबीचको व्यापार सम्बन्धमा ठूलो राजनीतिक तनाव सिर्जना गरेको छ। 

कार्नीले अमेरिकी कदमको आलोचना गर्दै क्यानडाले व्यापार सम्झौताका लागि लामो समयसम्म वार्ता र सहमतिका विकल्प खोजेको बताए। तर, अन्तिम चरणमा अमेरिकाबाट आएका नयाँ सर्तहरू क्यानडाका लागि स्वीकार्य नभएपछि वार्ता स्थगित गर्नुपरेको उनको भनाइ छ।

‘हामीले क्यानडाली कामदार, परिवार र अर्थतन्त्रको हित सुरक्षित गर्दै सम्झौता गर्ने हरेक सम्भावना खोज्यौँ,’ कार्नीले भनेका छन्। उनका अनुसार अमेरिकाले धेरै माग राखेको तर त्यसको तुलनामा पर्याप्त प्रस्ताव नगरेका कारण सम्झौताको वातावरण बिग्रिएको हो। 

वार्ता असफल भएपछि बढ्यो तनाव

दुवै देशबीच पछिल्ला दिनमा व्यापार सम्झौताको सम्भावना देखिएको थियो। अमेरिकी पक्षले क्यानडाले दुग्ध तथा काठ बजार थप खुला गरेमा केही औद्योगिक भन्सार घटाउन सकिने संकेतसमेत गरेको थियो। तर, अन्तिम चरणमा कार, स्टिल तथा अन्य क्षेत्रमा लागू हुने करसम्बन्धी विषयमा सहमति जुट्न सकेन। 

क्यानडाले अमेरिकी मागलाई आफ्नो आर्थिक हित र सार्वभौमिकतामाथिको दबाबका रूपमा लिएको छ। कार्नीले क्यानडाले अमेरिकाबाहेक अन्य मुलुकसँग व्यापार विस्तार गर्ने नीति अघि बढाउने पनि संकेत गरेका छन्।

उनले अमेरिका र चीनजस्ता महाशक्तिबीचको प्रतिस्पर्धाका बीच क्यानडाजस्ता ‘मध्यम शक्ति’ राष्ट्रले आपसी सहकार्य र व्यापार विविधीकरणमार्फत आफ्नो आर्थिक सुरक्षा बलियो बनाउनुपर्ने बताएका छन्। 

अमेरिकाबाट पनि थप जवाफी कदमको संकेत

अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि जेमिसन ग्रियरले क्यानडाको निर्णयपछि तत्काल थप वार्ताको योजना नरहेको बताएका छन्। साथै, क्यानडाले अमेरिकी सामानमा प्रतिशोधात्मक भन्सार लगाए त्यसको जवाफमा अमेरिकाले पनि थप कदम चाल्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। 

यससँगै उत्तर अमेरिकाका दुई प्रमुख व्यापार साझेदारबीच व्यापार युद्ध थप गहिरिने जोखिम बढेको छ। दुई देशबीचको वार्षिक व्यापार ठूलो परिमाणमा रहेकाले लामो समयसम्म भन्सार कायम रहेमा उद्योग, आपूर्ति शृंखला र उपभोक्ता मूल्यमा समेत असर पर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। 

कार्नीले भने क्यानडा अमेरिकी दबाबका कारण आफ्नो आर्थिक नीति परिवर्तन गर्न बाध्य नहुने स्पष्ट पारेका छन्। उनले क्यानडाली उद्योग र कामदारको संरक्षणसँगै नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय बजार खोज्ने रणनीति अघि बढाउने बताएका छन्।

व्यापार विवादले क्यानडा–अमेरिका सम्बन्धको भविष्यमा समेत प्रश्न उठाएको छ। लामो समयदेखि घनिष्ठ सहयोगी रहेका दुई देशबीचको सम्बन्ध अहिले व्यापारिक प्रतिस्पर्धा र राजनीतिक अविश्वासको नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको देखिएको छ।